Tot 90% van de VK-Oost-leden voldoet in groeizame jaren aan de normen van de EU-nitraatrichtlijn voor grondwater. De CO2-uitstoot van VK-Oost-bedrijven is bovendien sterk afgenomen, de ammoniakemissie daalt en de bodemvruchtbaarheid is goed en wordt zelfs beter. Deze en andere interessante conclusies zijn te lezen in het rapport ‘De oogst van 10 jaar praktijkdata’ van VK-Oost.
Tien jaar collectief leren en sturen op praktijkdata levert positieve resultaten op voor de waterkwaliteit, klimaat, bodem en bedrijfsvoering, blijkt uit een uitgebreide analyse van 10 jaar VK-Oost-praktijkdata. Deze analyse is terug te lezen in het rapport ‘De oogst van 10 jaar praktijkdata’ dat op 12 februari gepresenteerd is tijdens de Inspiratiebijeenkomst van VK-Oost.
VK-Oost beschikt over een unieke tienjarige database met KringloopWijzer-gegevens en gewas- en bodemuitslagen van ruim 390 melkveehouders. Er bestaat geen andere database die over een vergelijkbare hoeveelheid data van zo’n grote groep melkveebedrijven over een dergelijke lange periode beschikt.
In het uitgebreide rapport heeft VK-Oost op de vier thema’s ammoniakemissie, broeikasgasemissies, nitraatuitspoeling en bodemvruchtbaarheid uitgewerkt welke resultaten zijn behaald en welke inzichten dit geeft voor praktijk en beleid.
Het rapport ‘De oogst van 10 jaar praktijkdata’ is hier gratis te downloaden.
Wat zijn de vier belangrijkste conclusies?
1. Nitraatuitspoeling
In normale, groeizame jaren voldoet het overgrote deel (tot 90%) van de VK-Oost-leden aan de normen van de EU-Nitraatrichtlijn voor grondwater. Alleen in uitzonderlijk droge jaren, zoals 2018 en 2022, is dat percentage enigszins lager, maar ook dan is voor de meeste bedrijven de afwijking van de toelaatbare norm beperkt. Integrale teeltoptimalisatie op het gebied van bodem, bemesting en oogst is de sleutel voor schoon grondwater. De bedrijven met de laagste nitraatverliezen onderscheiden zich door een hogere gewasproductie bij een lagere bemesting.
2. Bodemvruchtbaarheid
De bodemvruchtbaarheid is op de meeste bedrijven goed. Het organische stofgehalte van de bodem is ruim voldoende en vertoont een lichte stijging. Ook de chemische bodemvruchtbaarheid, de beschikbaarheid van essentiële nutriënten als stikstof, fosfaat en kali, is in orde. Hoewel de beschikbare gegevens nog beperkt zijn, lijkt ook de biologische bodemvruchtbaarheid goed. Dit betreft de rijke en complexe ondergrondse wereld van schimmels, bacteriën, nematoden en wormen.
3. Broeikasgassen
De carbon footprint, die het totaal van broeikasgasemissies weergeeft per kg melk, is sterk afgenomen op VK-Oostbedrijven en nadert de eindnorm van de zuivelindustrie (FoqusPlanet, FrieslandCampina).
Het verhogen van de efficiëntie van de voerproductie, door hogere gewasopbrengsten en betere gewaskwaliteit bij scherpe bemesting, leidt tot een substantiële reductie van broeikasgasemissies.
4. Ammoniakemissie
De ammoniakemissie van de VK-Oostbedrijven daalt gestaag. Meer dan de helft van de leden voldoet reeds aan de eindnorm die in het project ‘Doelsturing Melkveehouderij Gelderland’ wordt gehanteerd. Het verlagen van het ruw eiwitgehalte in het rantsoen is de snelste en meest kosteneffectieve route naar minder ammoniakemissie. Ook weidegang verlaagt de ammoniakemissie. Dit geldt zowel voor intensieve als extensieve bedrijven.
Fundament voor doelsturing
Met de toenemende aandacht voor doelsturing is de schat aan praktijkdata van VK-Oost goud waard. ‘Het is een stevige basis om samen te leren, resultaten zichtbaar te maken, gericht te sturen en een model voor doelsturing op te baseren’, benadrukt VK-Oost-voorzitter John Koeleman.
VK-Oost heeft het rapport inmiddels op verschillende niveaus verspreid en aangeboden bij landelijke en provinciale overheden.
NB: Bovenstaande tekst is door VK-Oost als persbericht verstuurd aan (agrarische) media in april 2026.
